Tomaten kweken in een pot of bak: van zaadje tot oogst
Een zelfgekweekte tomaat, warm van de zon, is het doel van bijna elke thuiskweker. In een pot, kweekzak of bak op een zonnig balkon lukt dat prima, als je vier dingen goed doet: op tijd voorzaaien, dieven, steunen en regelmatig water geven.
Niet te vroeg beginnen. Tomaten die je in januari zaait, worden lange, slappe planten die maandenlang binnen moeten wachten. Maart is voor de meeste mensen het beste moment; februari heeft vooral zin met een kweeklamp of een heel lichte vensterbank.
Tomaten in het kort
| Wanneer | jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Binnen voorzaaien | 🏠 | 🏠 | 🏠 | |||||||||
| Uitplanten | 🌱 | 🌱 | ||||||||||
| Oogsten | 🧺 | 🧺 | 🧺 | 🧺 |
🏠 binnen voorzaaien · 🌱 uitplanten, pas na half mei · 🧺 oogsten. Wat je deze maand nog meer kunt zaaien, zie je in de zaaikalender.
Welke tomaat past in een pot?
Op het zaadzakje staat welk type het is. Dat bepaalt hoeveel werk je eraan hebt.
Struiktomaat
Blijft compact en stopt zelf met groeien. Je hoeft hem niet te dieven. De makkelijkste keuze voor een pot of balkon.
Stoktomaat
Groeit door zolang het seizoen duurt en geeft trossen tot in de herfst. Moet aan een stok of touw, en je haalt de dieven weg.
Kerstomaat
Kleine, zoete vruchten die snel rijpen en vergevingsgezind zijn. De beste keuze voor een eerste keer; check op het zakje of het een struik- of stoktype is.
Van zaadje tot plant in de pot
Vijf stappen, van februari tot eind mei.
Zaaien
Zaai in zaai- en stekgrond, ongeveer een halve centimeter diep, op een warme plek rond de 20 graden. Na een week tot tien dagen komen ze op.
Naar het licht
Zodra ze boven staan: de lichtste plek die je hebt, en iets koeler. Te weinig licht maakt ze lang en slap; zie kweeklampen.
Verspenen
Bij de eerste echte blaadjes zet je elk plantje in een eigen pot, dieper dan het stond: tot net onder de eerste blaadjes. Tomaten maken wortels langs de stengel.
Afharden
Vanaf begin mei overdag buiten, ‘s nachts binnen, een dag of tien lang. Zo wennen ze aan zon, wind en koelere nachten.
Uitplanten
Na half mei (IJsheiligen) in een pot of zak van 20 tot 30 liter per plant, of in een bak met 30 tot 40 cm grond. Plant diep en zet er meteen een stok bij.
De vier dingen die het verschil maken
✂️ Dieven
Bij stoktomaten groeien in de oksels tussen stengel en blad nieuwe scheuten: de dieven. Knijp ze weg zolang ze klein zijn, dan gaat de energie naar de trossen. Struiktomaten dief je niet.
🪢 Steunen
Bind stoktomaten los aan een stok of draai ze om een touw. Een volle tros is zwaar, en een geknakte stengel kost je de oogst.
💧 Regelmatig water
Een tomaat in een pot heeft op warme dagen veel water nodig, soms dagelijks. Geef regelmatig en aan de voet: onregelmatig water geven geeft gesprongen vruchten en neusrot.
🌿 Bijvoeden
Na een week of zes is de voeding in verse potgrond op. Geef daarna tomatenvoeding volgens de verpakking, zeker zodra de eerste trossen vruchten zetten.
Twee extra tips voor een betere oogst
Houd het blad droog. Tomaten houden niet van regen op hun bladeren: in natte zomers slaat dan makkelijk de tomatenziekte (phytophthora) toe. Een plek onder een overkapping, tegen een zonnige muur of in een kweekkas helpt enorm.
Top ze eind augustus. Knip dan de top uit stoktomaten. De plant maakt geen nieuwe bloemen meer en steekt zijn energie in het afrijpen van de trossen die er al hangen.
Oogsten en bewaren
Pluk tomaten als ze helemaal op kleur zijn en een beetje meegeven als je erin knijpt. Bewaar ze niet in de koelkast: daar verliezen ze smaak. Een schaal op het aanrecht is de beste plek.
Aan het eind van het seizoen, vóór de eerste nachtvorst, pluk je ook de groene vruchten. Veel daarvan rijpen binnen nog na, zeker als je ze naast een appel of banaan legt.
Veelgemaakte fouten met tomaten
Te vroeg zaaien
Januari is te vroeg voor een gewone vensterbank. Je krijgt lange, zwakke planten die te lang binnen staan.
Een te kleine pot
Een tomaat in tien liter droogt dagelijks uit en blijft klein. Reken op 20 tot 30 liter per plant.
Te vroeg naar buiten
Een warme dag in april is geen zomer. Eén koude nacht zet tomaten weken terug: wacht tot na half mei.
Dieven vergeten
Bij een stoktomaat groeien de dieven uit tot een wirwar van stengels met veel blad en weinig vruchten. Loop ze wekelijks na.
Veelgestelde vragen over tomaten in pot
Wanneer zaai je tomaten voor?
Tussen februari en april. Maart is voor de meeste mensen ideaal. Zaai je in februari, zorg dan voor extra licht, bijvoorbeeld met een kweeklamp.
Hoe groot moet een pot voor een tomaat zijn?
Reken op 20 tot 30 liter per plant, één tomaat per pot of zak. In een bak wil een tomaat 30 tot 40 cm grond.
Wanneer mogen tomaten naar buiten?
Na half mei, als de kans op nachtvorst voorbij is (IJsheiligen). Laat ze eerst een dag of tien wennen door ze overdag buiten en ‘s nachts binnen te zetten.
Wat is dieven bij tomaten?
Het wegknijpen van de scheuten die in de oksels tussen stengel en blad groeien. Zo gaat de energie naar de trossen. Dat doe je bij stoktomaten; struiktomaten dief je niet.
Hoe vaak geef je tomaten in een pot water?
Op warme dagen vaak dagelijks. Voel met je vinger: is de grond een paar centimeter diep droog, geef dan water, aan de voet en niet over het blad. Regelmaat is belangrijker dan de hoeveelheid.
Waarom krijgen mijn tomaten een zwarte plek aan de onderkant?
Dat is neusrot. Het ontstaat meestal door onregelmatig water geven, waardoor de plant te weinig kalk opneemt. Geef regelmatig water en haal de aangetaste vruchten weg.
Kun je tomaten op een balkon kweken?
Ja. Kies het zonnigste plekje, liefst beschut tegen wind en regen, en een pot of zak van 20 tot 30 liter. Een struik- of kerstomaat is op een balkon het makkelijkst.
Dit seizoen je eigen tomaten?
Kijk in de zaaikalender wanneer je voor jouw plek kunt beginnen, of kies alvast de juiste pot of kweekzak.