Kruiden en microgroenten binnen kweken: het hele jaar vers
Verse basilicum in januari, erwtenscheuten binnen twee weken: binnen oogst je het hele jaar, zonder tuin. Kruiden groeien maandenlang door op de vensterbank, en microgroenten zijn het snelste kweekproject dat er is. Zo pak je ze allebei aan.
De supermarkttruc. Een pot basilicum uit de supermarkt bestaat uit tientallen dicht opeen gezaaide plantjes die elkaar verdringen. Verdeel de kluit in drie of vier stukken en zet die elk in een eigen pot met verse potgrond. Zo houd je het weken tot maanden vol in plaats van dagen.
Kruiden binnen: wat lukt en hoe
Niet elk kruid voelt zich even thuis op de vensterbank. Dit zijn de bekendste, met de tip die het verschil maakt.
| Kruid | Binnen | De tip die het verschil maakt |
|---|---|---|
| Basilicum | Goed, op een warme en zonnige plek | Houdt van warmte: geen tocht en geen koude ruit. Geef water van onderaf. |
| Peterselie | Goed, ook op oost of west | Kiemt traag: reken op zo’n drie weken. Niet opgeven en de grond vochtig houden. |
| Bieslook | Goed | Knip het tot een paar centimeter boven de grond af; het loopt vanzelf weer uit. |
| Munt | Goed, ook met minder licht | Altijd in een eigen pot: munt woekert en verdringt alles om zich heen. |
| Koriander | Lastig | Schiet snel door naar bloei. Zaai elke drie weken een klein beetje bij, dan heb je altijd blad. |
| Dille | Redelijk, in een diepe pot | Houdt niet van verplanten: zaai meteen in de pot waarin hij blijft staan. |
| Tijm en rozemarijn | Op de zonnigste plek | Houden van schrale grond en weinig water. Liever te droog dan te nat. |
Welk raam bij welk kruid past, lees je op de pagina kweken op de vensterbank. Welke kruiden je buiten in een bak of pot kweekt, staat in de kweekgids kruiden.
Oogsten zonder de plant te slopen
Goed oogsten is de helft van het werk: zo blijft een kruid maandenlang productief.
✂️ Knip boven een bladpaar
Op die plek maakt de plant twee nieuwe scheuten. Zo wordt hij voller in plaats van langer.
⅓ Nooit meer dan een derde
Oogst hooguit een derde van de plant tegelijk, zodat hij genoeg blad overhoudt om door te groeien.
🌸 Bloemknoppen weg
Knijp de bloemknoppen van basilicum weg. Zolang hij niet bloeit, blijft hij blad maken.
🔁 Regelmatig plukken
Een kruid dat je gebruikt, blijft compact. Een kruid dat je laat staan, wordt lang en ijl.
Microgroenten: van zaadje tot oogst in 7 tot 14 dagen
Microgroenten zijn jonge plantjes die je oogst zodra de kiemblaadjes open zijn, soms met het eerste echte blaadje erbij. Klein, maar vol smaak.
Kies het zaad
Radijs, tuinkers, mosterd, rucola, broccoli, erwten of zonnebloem. Gebruik zaad dat verkocht wordt voor microgroenten of om te kiemen: onbehandeld en bedoeld om te eten.
Maak de ondergrond
Een ondiepe bak met een dun laagje potgrond of een kiemmat, met gaatjes in de bodem of een schaal eronder.
Zaai dicht
Strooi het zaad dicht, maar niet op elkaar. Grote zaden zoals erwten en zonnebloem laat je eerst een nacht weken.
Start afgedekt
Dek de bak de eerste dagen af en houd de grond vochtig met een plantenspuit. Zodra ze kiemen, gaan ze naar het licht.
Oogst en zaai opnieuw
Knip ze net boven de grond af zodra de kiemblaadjes open zijn. Microgroenten groeien niet terug: zaai elke week een nieuw bakje.
| Soort | Smaak | Tempo |
|---|---|---|
| Radijs | Pittig | Snel |
| Tuinkers | Peperig en fris | Snel |
| Mosterd | Scherp | Snel |
| Rucola | Nootachtig en pittig | Gemiddeld |
| Broccoli | Mild, licht koolachtig | Gemiddeld |
| Zonnebloem | Nootachtig en knapperig | Gemiddeld, eerst weken |
| Erwten | Zoet, als verse doperwt | Iets langer, eerst weken |
Wit pluis op de worteltjes? Vaak zijn dat gewoon wortelhaartjes: die verdwijnen als je ze even besproeit. Schimmel zit juist óp de zaden en de grond, is grijzig of draderig en ruikt muf.
Kiemgroenten: hygiëne gaat voor
Kiemgroenten zoals taugé, alfalfa en linzen kweek je zonder grond, in een kiempot of kiemglas. Je eet ze in hun geheel, met zaad en worteltje. Het verschil met microgroenten: die groeien in grond of op een mat, in het licht, en je knipt ze boven de wortel af.
Kiemen gebeurt in een warme, vochtige omgeving, en juist daarin kunnen ook bacteriën goed groeien. Werk daarom schoon:
- Begin met een schone kiempot en schone handen.
- Spoel de kiemen minstens twee keer per dag met schoon, koud water en laat ze goed uitlekken.
- Gebruik zaad dat bedoeld is om te kiemen.
- Gooi alles weg wat vreemd ruikt, slijmerig aanvoelt of verkleurt.
- Bewaar geoogste kiemen in de koelkast en eet ze binnen een paar dagen op.
Rauwe kiemgroenten blijven een risico, ook als je schoon werkt. Eet ze daarom bij voorkeur verhit, zeker als je zwanger bent, weinig weerstand hebt, of kookt voor jonge kinderen of ouderen.
Veelgemaakte fouten
Te veel water
Natte grond en weinig licht geven schimmel. Kruiden en microgroenten willen vochtig, niet nat.
Te weinig licht
Bleke, lange scheuten vragen om meer licht. In de winter helpt een kweeklamp.
Verkeerd zaad
Zaad uit een gewoon tuinzakje is soms behandeld of gecoat. Voor microgroenten en kiemgroenten gebruik je zaad dat bedoeld is om te eten.
Alles tegelijk zaaien
Eén grote bak is in één keer op. Zaai kleine bakjes, elke week één: dan heb je altijd iets te oogsten.
Veelgestelde vragen over kruiden en microgroenten
Welke kruiden kun je binnen kweken?
Basilicum, peterselie, bieslook en munt doen het goed op de vensterbank. Tijm en rozemarijn willen de zonnigste plek. Koriander en dille zijn lastiger: koriander schiet snel door, dille houdt niet van verplanten.
Hoe houd je basilicum uit de supermarkt langer in leven?
Verdeel de kluit in drie of vier stukken en zet die elk in een eigen pot met verse potgrond. Zet de potten warm en licht, geef water van onderaf en oogst boven een bladpaar.
Wat is het verschil tussen microgroenten en kiemgroenten?
Microgroenten groeien in grond of op een kiemmat, in het licht, en je knipt ze boven de wortel af. Kiemgroenten kweek je zonder grond in een kiempot of kiemglas en eet je in hun geheel, met zaad en worteltje.
Hoe snel kun je microgroenten oogsten?
Meestal na 7 tot 14 dagen, afhankelijk van de soort. Radijs, tuinkers en mosterd zijn het snelst; erwten doen er iets langer over.
Groeien microgroenten terug na het knippen?
Nee. Microgroenten oogst je één keer. Zaai daarom elke week een nieuw bakje, dan heb je steeds iets te oogsten.
Zijn kiemgroenten veilig om rauw te eten?
Rauwe kiemgroenten kunnen bacteriën bevatten, ook als je schoon werkt. Eet ze bij voorkeur verhit, zeker als je zwanger bent, weinig weerstand hebt, of kookt voor jonge kinderen of ouderen.
Heb je een kweeklamp nodig voor kruiden en microgroenten?
Op een lichte vensterbank meestal niet. In de winter, of bij een raam op het noorden, groeien ze met een kweeklamp sneller en compacter.
Vandaag zaaien, volgende week oogsten
Microgroenten zijn de snelste start die er is. Kijk in de zaaikalender wat je daarnaast deze maand kunt zaaien.